Inleiding
Milieu
Milieukwaliteit
Een aantrekkelijke provincie is een gezonde, schone en veilige omgeving met als doel brede welvaart voor alle Groningers. Daarbij zoeken we steeds een goede balans tussen maatschappelijke, economische en ecologische belangen. Nieuwe ontwikkelingen beoordelen we integraal, waarbij gezondheid, leefbaarheid, economie, natuur, water, energie en ruimtegebruik in samenhang worden afgewogen. Schone lucht, bodem en drinkwater en het beperken van milieuhinder staan centraal. We koppelen milieu- en gezondheidsdoelen aan andere grote transities, zoals de energietransitie en de vergroening van de chemie. Hierbij bieden we ruimte aan koplopers in onder meer de waterstof- en circulaire economie waarbij het van belang is om aan de voorkant belangen en risico’s zorgvuldig af te wegen. Ontwikkelingen moeten bovendien bijdragen aan het behoud en de versterking van de ruimtelijke kwaliteit, landschappelijke identiteit en het cultureel erfgoed van Groningen.
Onze doelen richten zich enerzijds op bodem, lucht en water, die essentieel zijn voor gezondheid, leefkwaliteit en ecologische vitaliteit. Anderzijds richten we ons op bronnen van verontreiniging en hinder, zoals bedrijven, verkeer en schadelijke stoffen, waaronder Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). We vergroten ons inzicht in de cumulatie van milieubelasting om indien nodig maatregelen te kunnen nemen. Het regionale basisbeschermingsniveau behouden we zoveel mogelijk. Bij ruimtelijke en economische ontwikkelingen houden we rekening met de beschikbare milieugebruiksruimte, zodat een gezonde en veilige leefomgeving behouden blijft. Naast wettelijke normen hanteren we ambitieuze milieudoelen en stellen we waar nodig strenge eisen aan grote industriële bedrijven. Daarbij geven we prioriteit aan het voorkomen en verminderen van emissies van gevaarlijke stoffen, met name ZZS, via lucht, bodem en water. Ook stimuleren we recycling om blootstelling van mens en natuur te beperken.
Om gezondheidseffecten voor inwoners te voorkomen en te verminderen, richten we ons in het bijzonder op geuroverlast van bedrijven, geluid van wegverkeer en luchtverontreiniging. Ook zetten we ons in voor het behoud en waar mogelijk versterken van duisternis en willen de donkerste provincie van Nederland worden. Voor de uitvoering investeren we in een sterke milieutaakuitvoering door de provincie en Omgevingsdienst Groningen. De uitvoering van motie M061. Vergroten capaciteit’ milieuzaken heeft bijgedragen aan verbetering van de waterkwaliteit, vergroting van de veiligheid bij risicovolle bedrijven en vermindering van de uitstoot van gevaarlijke stoffen, waaronder ZZS. Dit doen we door te investeren in kennis en expertise, actuele vergunningen, efficiëntere procedures en risicogericht toezicht.
Herstel en perspectief
Na de parlementaire enquête gaswinning in 2023, de officiële beëindiging van de gaswinning uit het Groningenveld in 2024 en de uitwerking van de verschillende agenda’s onder Nij Begun in 2025 en 2026, werken we in 2027 met vele samenwerkingspartners verder aan het herstel en toekomstperspectief van Groningen (en Noord-Drenthe). Provincie Groningen speelt een belangrijke rol in de regionale coördinatie van agenda-overstijgende werkzaamheden rond Nij Begun.
Randvoorwaardelijk voor het toekomstperspectief is het herstel van Groningen. In 2025 is de Agenda voor Herstel opgesteld en ondertekend door Rijk en regio. In 2027 werken we verder aan deze betere samenwerking tussen de overheden, zodat inwoners merkbaar verbetering ervaren. In 2026 is de Gemeenschappelijke Regeling (GR) voor de Economische Agenda van kracht geworden en in 2027 werken we aan de integratie van de Sociale Agenda in deze GR. In 2027 werken we ook verder aan de ambities van de isolatieaanpak, waarbij het voornemen is het programmabureau te positioneren bij de provincie. Met het Agro-, Mkb- en Erfgoedprogramma helpen we inwoners en (agrarisch) ondernemers in onze provincie met persoonlijke en onafhankelijke begeleiding en subsidies. Zo kunnen zij schadeherstel, versterking en verduurzaming combineren met de ontwikkeling van hun bedrijf, erf of toekomstplannen. De provincie is binnen Nationaal Programma Groningen verantwoordelijk voor het provinciaal programmaplan, dat gaat over bovenlokale thema's. Hierin worden stevige investeringen gedaan in onder andere energie, gezondheid, landelijk gebied, arbeidsmarkt en onderwijs en de vrijetijdseconomie in Groningen.
De eerste maatregel van Nij Begun is het monitoren van de voortgang van de uitvoering van de maatregelen uit de kabinetsreactie. Dit wordt gedaan in de Staat van Groningen en Noord-Drenthe. In 2025 is de eerste Staat van Groningen en Noord-Drenthe gepresenteerd. Ook in 2027 werken we aan de monitoring en reactie op de voortgang van de uitvoering van de maatregelen. Daarnaast presenteren we ontwikkelingen en mogelijkheden op het gebied van herstel en perspectief aan inwoners, pers en publiek vanuit het herkenbare label van Nij Begun.
Energie en klimaat
Sinds het vaststellen van de Klimaatagenda door uw Staten in 2020, is de Groningse context en focus veranderd. De energietransitie moet er vooral aan bijdragen dat Groningen een fijne plek is én blijft om te wonen en te werken. Daarbij zien we in toenemende mate dat de energietransitie niet meer als los onderwerp kan worden gezien, maar juist steeds meer in samenhang met andere beleidsvelden moet worden bekeken.
In 2027 gaan we werken aan de uitvoering van het Programma Energie. In het Programma Energie werken we aan vier doelen voor 2035: maximale energiebesparing; een brede, toekomstbestendige energiemix; een betrouwbaar en flexibel energiesysteem; en de overgang naar een aardgasvrije gebouwde omgeving. Dit, zodat we ook in de toekomst een goed werkend energiesysteem hebben voor bewoners en bedrijven.
Activiteiten onder het Programma Energie zijn bijvoorbeeld het ontzorgen van bedrijventerreinen, mkb en maatschappelijk vastgoed bij de verduurzaming, het ondersteunen van gemeenten bij de warmtetransitie en werken we aan warmtenetten. We verstevigen onze regie op de energie-infrastructuur, bijvoorbeeld door te werken aan het versnellen van uitbreidingen van het stroomnet en het voorkomen van nieuwe netcongestie. We zetten ons in voor voldoende elektronen en moleculen voor de industrie, bijvoorbeeld door mee te werken aan de aanlanding van wind op zee en door ketensamenwerking van bedrijven op het gebied van waterstof te stimuleren, bijvoorbeeld in het cluster Oost-Groningen.