Met de ingang van de Wet versterking regie volkshuisvesting (1 juli 2026) is de provinciale rol om snel voldoende betaalbare woningen te realiseren geformaliseerd. In 2023 sloten provincie, gemeenten een woondeal af waarin we afspraken in de periode 2022-2030 28.500 nieuwbouwwoningen te realiseren in de provincie Groningen. In 2027 stellen we een nieuwe woondeal vast. Samen met gemeenten en Rijk maken we afspraken om de knelpunten voor de woningbouw op te lossen, zoals verwoord in de rapportage Randvoorwaarden voor de woningbouw. Ook zal in de woondeal wederom de koppeling met de kwalitatieve opgave in de bestaande voorraad worden gemaakt. De woningvoorraad en de leefomgeving in onze provincie vragen om een kwaliteitssprong en moeten beter aansluiten bij veranderende behoeften en samenstelling van huishoudens. Er ligt in veel buurten en wijken een herstructureringsopgave waarvoor een deel voor de woningbouwopgave benut kan worden: herstructurering als hefboom voor nieuwbouw.
In 2027 implementeren we de nieuwe taken die vanuit de Wet versterking regie volkshuisvesting bij de provincie zijn neergelegd. In gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma’s en het provinciale programma volkshuisvesting concretiseren we de ambities en doelen voor wonen uit de Omgevingsvisie. Met de volkshuisvestingsprogramma’s kunnen wij als provincie, samen met de gemeenten, regie voeren op de volkshuisvesting. Samen met het Rijk en de gemeenten werken we onze vier belangrijkste randvoorwaarden voor de woningbouw uit: de herstructureringsopgave, dekking voor onrendabele investeringen, de investeringscapaciteit van woningcorporaties en het organiseren van voldoende ambtelijke capaciteit. Deze randvoorwaarden kennen een sterke samenhang.
De provincie draagt bij door het inzichtelijk maken van de woningbehoefte, het ondersteunen en monitoren van de woningbouwrealisatie, het doen van verdiepend onderzoek naar vraagstukken die spelen rondom woningbouw en het versnellen daarvan, en het herijken en verrijken van de afspraken. We ondersteunen gemeenten bij het verkrijgen van Rijksmiddelen voor de volkshuisvesting.
De provincie speelt als toezichthouder een rol in de huisvesting van aandachtsgroepen en urgent woningzoekenden. We zien erop toe en ondersteunen gemeenten bij het maken van huisvestingsverordeningen en bijbehorende urgentieregelingen. Daarnaast zullen gemeenten ‘fair share’-afspraken maken over de verdeling van urgent woningzoekenden in de woningmarktregio.
In 2027 werken we aan:
- Het uitwerken van de beleidsdoelen voor wonen in het provinciaal programma volkshuisvesting.
- Het opzetten van een expertisepool in het kader van het Rijksprogramma uitvoeringskracht, ter ondersteuning van gemeenten.
- Het opstellen van een monitor voor woningbouwrealisatie en woningbouwplannen.
- Het vertalen van regels, voortkomend uit de Wet versterking regie volkshuisvesting, naar de provinciale Omgevingsverordening.
- Het uitvoeren van de woonafspraken in de regio Groningen-Assen en de afspraken in de NOVEX uitvoerings- en investeringsagenda.
Deltaplan voor Noordelijk Nederland
Voor de woon- en leefkwaliteit in onze provincie is bereikbaarheid via goed openbaar vervoer essentieel. Het Deltaplan voor Noordelijk Nederland , met als doel het versterken van de brede welvaart in de regio, verbindt deze onderwerpen met elkaar. Samen met onze partners werken we aan de Lelylijn, de Nedersaksenlijn en de verbetering van het bestaande spoor:
- MIRT-verkenning Nedersaksenlijn: het Rijk voert de verkenning uit, in nauwe samenwerking met de provincies Groningen, Drenthe en Overijssel en met actieve betrokkenheid van de relevante gemeenten.
- Samen met de regiopartijen coördineren we de ruimtelijke ontwikkeling rond de bestaande en toekomstige stationslocaties langs de Nedersaksenlijn. Dit doen we in samenhang met de spoorontwikkeling binnen de MIRT-verkenning Nedersaksenlijn.
- Voor de Lelylijn hebben we begin 2026 samen met het rijk het Masterplan Lelylijn gepresenteerd, inclusief financieringsplan voor een gefaseerd spaarmodel. Besluitvorming over het vervolg is aan het nieuwe kabinet. Hierover zijn en blijven we actief in gesprek, zodat de Lelylijn zo snel mogelijk kan worden gerealiseerd.
- Binnen het programma Bestaand Spoor werken we met het Rijk, ProRail en NS verder aan de maatregelen die nodig zijn voor een derde en vierde intercity tussen Groningen en Zwolle. Dit gaat in ieder geval om een toekomst vaste oplossing bij Meppel en nader onderzoek naar aanvullende maatregelen, waaronder overwegveiligheid.